Trong ngành công nghiệp hóa học và y tế, có nhiều hợp chất quen thuộc nhưng không phải ai cũng hiểu rõ về cấu tạo và công dụng của chúng. Một trong những hợp chất đó chính là acid boric – một hợp chất vô cùng đa năng và phổ biến. Vậy acid boric là gì? Nó có những đặc điểm nổi bật nào, và ứng dụng của nó trong đời sống ra sao? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết về hợp chất này qua bài viết dưới đây.
1. Acid Boric Là Gì?
Acid boric, còn gọi là axit boric, có công thức hóa học là H3BO3 hoặc B(OH)3. Đây là một hợp chất vô cơ thuộc nhóm axit yếu, không tan tốt trong nước nhưng có khả năng hòa tan trong các dung môi như cồn hoặc axeton. Acid boric là một loại axit nhẹ, không ăn mòn mạnh như các loại axit mạnh khác, nhưng vẫn có khả năng tiêu diệt vi khuẩn và nấm mốc hiệu quả.
Trong tự nhiên, acid boric tồn tại dưới dạng các khoáng chất như borat và tích tụ trong các nguồn nước khoáng nóng hoặc một số khoáng vật tự nhiên. Nó cũng là thành phần chính trong các hợp chất boron, được ứng dụng rộng rãi trong công nghiệp và y học.
2. Tính Chất
2.1. Màu sắc và trạng thái vật lý
Acid boric thường tồn tại dưới dạng tinh thể không màu hoặc bột trắng, không mùi, vị hơi đắng.
2.2. Tính chất hóa học
Acid boric là một axit yếu, có thể phản ứng với các Bases tạo thành borates. Khi tan trong nước, nó tạo thành dung dịch axit nhẹ, có khả năng giảm pH của môi trường xung quanh.
Điểm nóng chảy và sôi: Nhiệt độ nóng chảy của acid boric khoảng 170°C, khi nung nóng sẽ chuyển sang dạng khí hoặc các hợp chất khác.
3. Acid Boric Có Tác Dụng Gì ?
- Sát trùng, diệt nấm mốc: Acid boric thường được dùng trong các sản phẩm diệt khuẩn, diệt nấm mốc nhờ khả năng tiêu diệt vi khuẩn, ký sinh trùng và nấm hiệu quả mà không gây độc hại cho con người hay vật nuôi. Chính vì thế, nó thường có mặt trong các loại thuốc nhỏ mắt, thuốc vệ sinh tai, hoặc các dung dịch vệ sinh phụ nữ.
- Chất bảo quản tự nhiên: Acid boric giúp giữ cho các sản phẩm mỹ phẩm không bị vi khuẩn xâm nhập. Tuy nhiên, cần sử dụng đúng liều lượng để đảm bảo an toàn.
- Trong ngành công nghiệp: Acid boric còn được dùng trong sản xuất thủy tinh boron, sứ, men gốm. Nó giúp nâng cao độ bền, chống chịu nhiệt và chống va đập của sản phẩm.
- Làm thuốc trừ sâu: Trong nông nghiệp, acid boric là thành phần chính trong các loại thuốc trừ sâu. Nhờ tính chất mềm dẻo và ít độc hại, nó được xem là lựa chọn an toàn hơn so với các dạng thuốc trừ sâu hóa học nặng.
4. Liều Lượng Và Cách Dùng An Toàn
Trước khi sử dụng acid boric, các bạn cần lưu ý cần phải mang bảo hộ cá nhân như tấm chắn mắt, mặt nạ hạt toàn mặt, găng tay. Bởi vì nếu nuốt hoặc hít phải một số lượng lớn axit boric sẽ rất nguy hiểm. Bên cạnh đó, Axit boric cần được bảo quản nơi thoáng mát, khô ráo. Đặc biệt phải tránh ánh nắng trực tiếp và tránh các hoá chất có mùi nặng.
4.1. Liều lượng
Với người lớn, dung dịch Acid boric dùng để rửa mắt hoặc bôi vào mi mắt không quá 1 – 2 lần/ngày. Cách dùng: Dùng một cốc rửa mắt để đưa dung dịch vào mắt. Chú ý tránh để nhiễm bẩn vành và mặt trong của cốc. Để rửa mắt bị kích ứng và để loại bỏ vật lạ trong mắt, đổ dung dịch đầy thể tích cốc, rồi áp chặt vào mắt. Đầu hơi nghiêng về bên mắt rửa, mắt mở rộng, đảo nhãn cầu để đảm bảo cho mắt được ngâm kỹ với dung dịch rửa. Cốc rửa mắt phải tráng với nước sạch ngay trước và sau khi sử dụng. Có thể dùng bơm tiêm 20 ml với kim đầu tù hút dung dịch Acid boric rửa mắt trong các trường hợp bị bỏng do kiềm. Lưu ý: Nếu dung dịch Acid boric rửa mắt bị biến màu hoặc vẩn đục, phải loại bỏ.
Người lớn khi bôi lên da ngoài da nên dùng thuốc mỡ 5%, 3 – 4 lần/ngày. Còn điều trị nhiễm nấm bề mặt, chỉ cần bôi một lớp mỏng thuốc mỡ 0,5 – 5%. Ngày 2 lần vào buổi sáng và tối hoặc theo chỉ dẫn của thầy thuốc. Lưu ý để dung dịch Acid boric rửa mắt xa tầm với của trẻ em. Không nên dùng thuốc mỡ bôi ngoài da cho trẻ dưới 2 tuổi.
4.2. Acid boric có độc không ? Những triệu chứng khi nhiễm độc
Đây cũng được xem là axit có tính độc nếu không được sử dụng đúng cách. Chính vì thế trong quá trình sử dụng cần hết sức lưu ý. Nếu bạn sử dụng quá liều lượng, sai cách thì có thể dẫn đến nhiễm độc acid boric. Một số triệu chứng khi nhiễm độc axit boric như nôn mửa. Chất nôn mửa có màu xanh – xanh lá cây. Kèm theo đó là tiêu chảy, phát ban và da có màu đỏ tươi.
Một số triệu chứng khác có thể có như hôn mê, sốt, co giật, vẩy, bong trốc da. Khi gặp các triệu chứng trên cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được chữa trị kịp thời.
5. Những Lưu Ý Khi Sử Dụng Acid Boric
Không dùng trực tiếp lên da hoặc nuốt phải: Acid boric có thể gây kích ứng da, niêm mạc hoặc gây ngộ độc. Chính vì vậy, khi sử dụng cần đeo găng tay, tránh để tiếp xúc trực tiếp hoặc dụng cụ sạch sẽ.
Trong y tế, acid boric được pha chế theo liều lượng rõ ràng. Sử dụng quá mức có thể gây độc cho cơ thể, đặc biệt là trẻ nhỏ.
Để tránh mất tác dụng hoặc gây nguy hiểm, cần bảo quản acid boric ở nơi khô ráo, thoáng mát, xa tầm tay trẻ em.
XEM THÊM THÔNG TIN LIÊN QUAN
